آیا اوراق مشارکت اسلامی است؟

یکی از سوالاتی که ممکن است در خصوص اوراق مشارکت برای خیلی از افراد پیش بیاید این است که باتوجه به اینکه سود این اواراق تضمین شده است آیا سرمایه گذاری در آن اشکال شرعی ندارد؟ چه فرقی بین اوراق مشارکتی که در ایران و برخی از کشورهای اسلامی منتشر می شود با اوراق قرضه که در سایر کشورها منتشر می شود وجود دارد؟ درصورتی که در هردو نوع اوراق سود تضمین شده به سرمایه گذاران پرداخت می شود. در این درس می خواهیم به این سوالات پاسخ دهیم.

برای پاسخ به این سوال باید توجه کنید  که دریافت هرنوع سود تضمین شده غیرشرعی نیست. به عبارت دیگر بعضی از سودهای تضمین شده مشکل شرعی دارند اما برخی دیگر بی اشکال هستند. برای روشن شدن بحث باید به تفاوت های بین اوراق مشارکت و اوراق قرضه توجه داشته باشید.

اگر خاطرتان باشد در توضیح اوراق مشارکت گفتیم که سرمایه گذار با خرید اوراق مشارکت در پروژه های معینی مثل احداث جاده، نیروگاه و دیگر موارد مشارکت می کند و در سود آن پروژه سهیم می شود. بنابراین یک دارایی مشخص مثل نیروگاه، جاده، سد و یا یک خط تولید، پشتوانه اوراق مشارکت محسوب می شوند. اما در اوراق قرضه این چنین نیست. از اسم این اوراق هم مشخص است که منتشر کننده اوراق از سرمایه گذار پول قرض می کند اما اینکه این پول با چه هدفی و برای چه کاری قرض می شود مشخص نیست. بنابراین خریدار اوراق قرضه در واقع پول خود را بابت کاری که نمی داند چیست در اختیار منتشر کننده اوراق قرارمیدهد و ناشر اوراق هم به خریدار سود پرداخت می کند.

این اولین نکته ای بود که اوراق قرضه را غیرشرعی می کند چرا که براساس تعالیم اسلامی ربا که یکی از بزرگترین گناهان به شمار می آید زمانی اتفاق می افتد که فردی چیزی اعم از پول یا غیر از آن را به کسی قرض دهد و شرط کند که موقع پس دادن باید بیشتر از اندازه اصل سرمایه را به فرد برگرداند. مثلا فردی 100 هزارتومان به کسی قرض بدهد و شرط کند که هنگام پس دادن پول باید 120 هزار تومان پرداخت کند. آنچه که در اوراق قرضه اتفاق می افتد دقیقا همین حالت است.

اما در اوراق مشارکت چنین چیزی رخ نمی دهد. چون که سرمایه گذار با خرید اوراق مشارکت در ایجاد و یا توسعه یک دارایی معین مثل سد، جاده و دیگر موارد مشارکت می کند و سودی که دریافت می کند بابت مشارکت در این کار است. امری که از لحاظ شرعی نه تنها اشکالی ندارد بلکه پسندیده هم هست.

دومین مسئه این است که در اوراق قرضه مشخص نیست که ناشر این اوراق پول را برای چه کاری می خواهد صرف کند. چه بسا پول ناشی از فروش اوراق قرضه صرف کارهایی شود که از نظر اسلام جایز  نیست اما در اوراق مشارکت، پروژه ای که قرار است تامین مالی برای آن انجام شود کاملا مشخص و مورد تایید است و به سرمایه گذاران از قبل اعلام می شود.

بد نیست به این نکته هم اشاره کنیم که برای انتشار اوراق مشارکت، شرکت یا دستگاهی که قصد انتشار این اوراق را دارد ابتدا باید طرح توجیه اقتصادی پروژه مذکور برای تامین مالی آن منتشر شود تهیه کند. تنها در صورت تایید این طرح توسط نهادهای مربوط مثل بانک مرکزی و سازمان بورس شرکت اجازه انتشار اوراق مشارکت دارد. همچنین نرخ سود علی الحساب اوراق مشارکت نیز بر اساس طرح توجیه اقتصادی و البته در چارچوب سیاست های پولی و مالی کشور تعیین و به سرمایه گذاران اعلام می شود. بدین ترتیب مشخص است که نظارت لازم بر این مسئله از سوی نهادهای مسئول صورت می گیرد.

مجددا یادآوری می کنم ناشر اوراق مشارکت باید پس از پایان طرح و در سررسید نهایی اوراق، سود قطعی طرح را محاسبه کند و در صورتی که سود قطعی بیشتر از سود پرداختی به دارندگان اوراق باشد مابه التفاوتش را به سرمایه گذاران پرداخت کند. البته در صورتی که سود قطعی پروژه از سود علی الحساب پرداختی کمتر باشد، جبران مابه التفاوت به عهده ضامن اوراق مشارکت است و ضرر و زیانی از این بابت متوجه خریدار اوراق نیست.

خب فکر کنم با اوراق مشارکت و تفاوت های آن با اوراق قرضه تا اندازه ای آشنا شده اید در درسهای بعدی در مورد سایر انواع اوراق بهادار صحبت می کنیم.

این یه بار رو ریسک کنید!
اسم و ایمیل خودتون رو ثبت کنید تا بهتون یاد بدیم چطوری در کمتر از 10 دقیقه در یک صنعت پرسود سرمایه گذاری کنید و تا 24 ماه سود خیلی خوبی رو بدست بیاورید.
آیا اوراق مشارکت اسلامی است؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *